Het omgevingsplan is de opvolger van het bestemmingsplan, en draait altijd om een specifiek gebied of thema. Er is geen sprake meer van bestemmingen, maar van activiteiten: denk aan wonen, leren of werken. Uiteindelijk is het de bedoeling om in één oogopslag alle regels te zien die voor een specifiek adres gelden. Gemeenten hebben tot 2032 om voormalige bestemmingsplannen om te zetten naar definitieve omgevingsplannen, volgens de systematiek van de Omgevingswet. Klinkt ver weg, maar in de praktijk is het een behoorlijke klus.
Puzzel van honderden plannen
De grootste uitdaging rond de invoering van de Omgevingswet: harmoniseren. Veel gemeenten hebben 250 tot 400 verschillende bestemmingsplannen die samengevoegd moeten worden. Sommige gemeenten anticipeerden hierop en zijn al ver. Maar veel moesten eerst een backlog wegwerken, of kozen voor overbruggingsregeling TAM-IMRO. Daardoor is er vaak nu pas ruimte voor de omgevingsplannen. Ondertussen komt de deadline van 2032 steeds dichterbij en blijven grote uitdagingen als het woningtekort flink drukken op gemeenten.
Het beleidshuis is lang niet overal op orde. Voor een gericht omgevingsplan is er eerst een omgevingsvisie nodig, en vervolgens ook omgevingsprogramma’s. Maar hoe vertaal je een langetermijnvisie naar concrete regels? Wie houdt de rode draad in de gaten? Het college stelt programma’s vast, de raad het omgevingsplan – die scheiding is nieuw. Ook worstelen gemeenten met het dilemma: zelf overzetten of uitbesteden? Zelf doen kost tijd, maar zorgt voor inhoudelijk begrip. Uitbesteden gaat sneller, maar geeft minder grip. Wat het beste werkt, hangt af van capaciteit, kennis en ambitie binnen de organisatie.
Stap voor stap naar een werkbaar plan
Bij Kinran geloven we in een stapsgewijze aanpak. Begin met eenvoudige gebieden als leervoorbeeld voor de complexere. Maak gelijk waar dat kan, differentieer waar het moet – gemeentebrede regels maken het overzichtelijk. Ook het beleidshuis verdient aandacht: iemand moet de rode draad bewaken en zorgen dat visie, programma’s en plannen overeen blijven komen. Die regisseur van het beleidshuis is een fulltime rol, ideaal voor een planoloog die strategisch wil werken. Zonder zo’n persoon raakt het geheel versnipperd. Leren van elkaar helpt ook: gemeenten zitten in verschillende fases van de transitie. Wat bij gemeente A werkte, kan voor gemeente B waardevol zijn.
Praktische kennis en strategisch overzicht
De adviseurs van Kinran hebben ervaring met alles wat bij de Omgevingswet-transitie komt kijken, inclusief de harmonisatie van veel regelsets. Bovendien zijn we bekend met verschillende opbouwmethoden van omgevingsplannen: thematisch versus gebiedsgericht, breed versus gedetailleerd. We adviseren over wat bij een gemeente past en helpen bij keuzes, bijvoorbeeld over de planopbouw en consequenties voor de uitvoering. We hebben geleerd wat werkt en wat complicaties kan opleveren. Daardoor kunnen we praktische projectondersteuning bieden, maar ook regie houden: zo bieden we overzicht en samenhang tussen visie, programma en plan.
Lees en luister verder
Ontdek onze projecten en ervaar hoe wij samen met gemeenten, provincies en andere partners werken aan slimme, duurzame en toekomstgerichte oplossingen.
Ontdek de laatste actualiteiten én verdiep je in de wereld van ruimtelijke ordening met onze podcast Ruimtedenkers. In gesprek met professionals bieden we een exclusief inkijkje in het vakgebied actueel, inhoudelijk en inspirerend.
Aflevering 19
